Shfaqja “Njeriu prej Jastuku” e Martin McDonagh, në regji të Blendi Arifit, ndërton një univers skenik ku fantazia e errët përzihet me realitetin brutal, duke e vendosur spektatorin përballë një pyetjeje thelbësore: kush i shkruan historitë dhe kush i paguan pasojat e tyre? Kjo është një nga temat qendrore të dramaturgjisë së McDonagh, autor i njohur ndërkombëtarisht për stilin e tij të mbështetur në humorin e zi, groteskun dhe tensionin moral, ku e qeshura dhe tmerri bashkëjetojnë në të njëjtën hapësirë dramatike.
Regjia e Blendi Arifit e trajton tekstin jo thjesht si rrëfim, por si mekanizëm hetimor: salla shndërrohet në një lloj dhome pyetjesh, ku jo vetëm personazhet, por edhe publiku ndihen të vëzhguar, të gjykuar dhe të përfshirë në procesin e zbulimit të “së vërtetës”. Kjo qasje është në frymën e inskenimeve bashkëkohore të veprave të McDonagh, ku shikuesi nuk mbetet konsumator pasiv, por bashkëfajtor moral në lojën e narrativave, dhunës dhe interpretimit.
Struktura e shfaqjes ruan një tension të vazhdueshëm dramatik, ku kufiri mes reales dhe fiksionales bëhet gjithnjë e më i paqartë. Pikërisht këtu shfaqja fiton dimensionin e saj më të fortë kritik: ajo flet për rolin e tregimit në shoqëri, për ndikimin e mediave, për mënyrën se si aparati shtetëror dhe institucionet mund ta normalizojnë dhunën dhe ta kthejnë atë në mjet sundimi. Kjo botë skenike ngjan me një ëndërr të keqe kolektive, që nuk të lë të qetë as pasi bie perdja.
Elementet skenike – dritat, skenografia, efektet dhe kostumet – nuk janë dekorative, por funksionojnë në shërbim të plotë të atmosferës dhe tensionit dramatik. Drita përdoret për të thelluar ndjesinë e izolimit dhe presionit psikologjik, skenografia krijon një hapësirë të ftohtë dhe kërcënuese, ndërsa kostumet dhe detajet vizuale ndihmojnë në ndërtimin e dualitetit të personazheve: mes normales dhe monstruozes, mes qesharakes dhe të frikshmes.
Në qendër të kësaj bote dramatike qëndron ansambli i aktorëve, të cilët e mbajnë gjallë tensionin dhe kompleksitetin moral të veprës.
Safete Mustafa-Baftiu sjell një interpretim me densitet të lartë psikologjik dhe përmbajtje emocionale. Loja e saj karakterizohet nga ekonomi shprehëse, nga pauza domethënëse dhe nga një tension i brendshëm që e bën personazhin të duket gjithmonë në prag të thyerjes. Ajo nuk e ndërton rolin me shpërthime të jashtme, por me një presion të vazhdueshëm të brendshëm, duke u shndërruar në një figurë që bart peshën etike të situatës dhe e thellon ndjesinë e hetimit moral që përshkon gjithë shfaqjen.
Aban Shahiqi përfaqëson polin më impulsiv dhe më të ashpër të konfliktit. Loja e tij ka ritëm të fortë skenik, prani fizike të theksuar dhe kalime të shpejta mes ironisë dhe agresivitetit. Ai funksionon si motor i tensionit dramatik, si figurë destabilizuese që e shtyn situatën drejt përplasjes. Në frymën tipike të personazheve të McDonagh, interpretimi i tij lëviz në kufirin mes qesharakes dhe të rrezikshmes, duke krijuar një shqetësim produktiv te publiku.
Ernest Zymberi sjell një interpretim me qartësi strukturore dhe ftohtësi të kontrolluar. Loja e tij mbështetet në artikulim të saktë të mendimit dramatik dhe në një qëndrim skenik që sugjeron autoritet dhe kontroll procedural. Në planin tematik, ai përfaqëson fytyrën e mekanizmit institucional, atë racionalitet të ftohtë që, në universin e McDonagh, shpesh shndërrohet në mjet të normalizimit të dhunës. Kjo e bën rolin e tij thelbësor për dimensionin kritik dhe politik të shfaqjes.
Blendi Arifi, në rolin e aktorit, bart një dyzim interesant mes vizionit regjisorial dhe pranisë skenike. Loja e tij karakterizohet nga vetëdije e lartë për ritmin, nga kontrolli i tensionit dramatik dhe nga ndërtimi i personazhit si figurë që lëviz mes racionales dhe absurdes. Ai funksionon si nyje lidhëse mes konceptit regjisorial dhe konfliktit konkret dramatik, duke e bërë personazhin e tij njëkohësisht subjekt drame dhe objekt gjykimi moral.
Si ansambël, këta katër aktorë ndërtojnë një ekuilibër të qëndrueshëm mes groteskut dhe tragjikes, duke e mbajtur shfaqjen në një tension konstant dhe duke e detyruar publikun të mos rehatohet në asnjë moment. Interpretimet e tyre nuk ofrojnë qetësi, por hapin pyetje: për përgjegjësinë, për fajin, për rolin e tregimit dhe për mënyrën se si shoqëria prodhon dhe konsumon dhunë përmes narrativave.
Reagimi i publikut, i shprehur me duartrokitje të gjata, dëshmon se shfaqja ka arritur jo vetëm një sukses estetik, por edhe një impakt reflektiv. “Njeriu prej Jastuku” mbetet një teatër i guximshëm, shqetësues dhe i domosdoshëm, që nuk të lë të qetë, sepse të detyron të mendosh për pasojën e historive që tregojmë, dëgjojmë dhe pranojmë si shoqëri.
Në thelb, kjo shfaqje konfirmon një të vërtetë të hidhur: historitë nuk janë kurrë të pafajshme — dhe as ata që i shkruajnë, as ata që i zbatojnë, as ata që i shikojnë. Në këtë kuptim, “Njeriu prej Jastuku” nuk është vetëm një shfaqje për t’u parë, por një përvojë për t’u përballur.
kryelajmi.com
