Shkruan: Ismajl Kurteshi
Të gjithë u gëzuam se zgjedhjet parlamentare të 28 dhjetorit kaluan pa probleme, në pamje të parë gjithçka dukej në rregull dhe pastaj doli në shesh e vërteta e hidhur. Përjashto gabimet njerëzore, një pjesë e konsiderueshme e kandidatëve që u “kualifikuan” për deputetë, nuk u kualifikuan me votat që reflektojnë besimin e qytetarëve, por me vota të manipuluara.
Është e pabesueshme që numri i votave të rritet rastësisht, aq shumë si që ju ndodhi disa kandidatëve.
Ata që shpenzojnë para për blerjen e votave, këtë e bëjnë për interesat e tyre personale e assesi për interesa të vendit. Këtë keqpërdorim e bëjnë përmes komisionerëve që e keqpërdorin pozitën e tyre zyrtare. E për pasojë në kuvendet tona futen edhe “përfaqësues” jo kompetent e të pandershëm.
Kështu, në Kuvendin e Kosovës dhe kuvendet komunale, ku duhet t’i kemi njerëzit më të besueshëm, më të aftë e me integritet, të tillë po kemi përherë më pak, vendin e tyre po e zënë mashtruesit, që në fokus i kanë interesat e tyre personale, e jo interesat e qytetarëve. Mundësia e manipulimit është rrit edhe me të drejtën që një votues të i votoj 10 kandidat.
Vjedhje të votave në Kosovë ka pas edhe më herët, kështu në vitin 2010, tre ambasadorë të vendeve të Kuintit, pas vizitës në Skenderaj, ku në votim “kishin marrë pjesë 130% e votuesve”, deklaruan se atje kishte pas vjedhje industriale të votave. Edhe pas këtij deklarimi nuk u ndërmorën masat që do të duhej të ndërmerreshin.
Për shkak të keqpërdorimit të pozitës zyrtare të komisionerëve në koordinim me kandidatët, shpesh thuhet se deputetët dhe këshilltarët komunal shpeshherë nuk zgjidhen ata që i marrin votat e qytetarëve por ata që bëjnë pazare me komisionerët.
Ju takon partive që këtë problemi serioz që po përsëritet t’i zgjidhin, mirëpo partitë jo vetëm që nuk merren seriozisht me përzgjedhjen e kujdesshme të komisionerve e vëzhguesve, që janë shkaktarët e drejtpërdrejt të këtij devijimi, ato përherë e më pak po merren seriozisht edhe me përzgjedhjen e mirëfilltë të kandidatëve për deputetë e këshilltarë komunal. Madje këtë përzgjedhje në emër të partive po e bënë një rreth i ngushtë i udhëheqësve të partive në të dy nivelet, pa i respektuar procedurat që vet i kanë hartuar e miratuar, sikur kjo të ishte çështje private e tyre.
Kriteri më i rëndësishëm për përzgjedhjen e kandidatëve për deputetë, përherë e më shumë po bëhet numri i votave që i sigurojnë kandidatët, jo aftësitë e tyre, jo vlerat njerëzore, jo pikëpamjet e tyre politike. Gjithnjë e më pak është e rëndësishme cili do të jetë kontributi i deputetit në Kuvend, cila është e kaluara e tij, sa është ai/ajo e interesuar me i shty proceset përpara, cili është integriteti i tij personal, çka e ka motivuar atë të garoj për deputetë e kështu me radhë?
Në këtë situatë, qytetarët, që janë të interesuara, për t’ua pamundësuar hyrjen në kuvende mashtruesve, që blejnë vota, duhet të bëjnë presion mbi partitë, që të fillojnë menjëherë me reformë të mirëfilltë zgjedhore.
Në kuadër të reformave duhet që:
1. Kosova të ndahet s’paku në shtatë zona zgjedhore;
2. Sistemi zgjedhor për Kuvendin e Kosovës të jetë i ngjashëm me atë të zgjedhjeve lokale, me bartësin e listës që bëhet deputet me automatizëm, (nëse partia e tij e kalon pragun) kurse votuesi të ketë të drejt ta voton vetëm një kandidat.
3. Të hartohen kritere dhe procedura për zgjedhjen e kandidatëve për deputetë;
4. Baza t’i zgjedh në formë demokratike (me vota të fshehta) ¾ e kandidatëve;
5. Votimi dhe numërimi të bëhet me mjetet më të sofistikuara teknike, nëse votat numërohen, kështu si po numërohen, të numërohen dy here, njëherë në qendrat komunale, njëherë në nivelin qendror;
6. Kandidati që ka mbi 1% të votave të tij të falsifikuara, të eliminohet nga gara.
7. Për përzgjedhjen e komisionerëve dhe vëzhguesëve të përcaktohen kritere që garantojnë integritet dhe seriozitet në punë;
8. Komisionerët dhe vëzhguesit, që kanë
bërë çfarëdo keqpërdorimi, të dënohet sipas ligjit dhe t’u merret e drejta për të qenë komisionerë në të ardhmen.
Kështu do t’ju pamundësohet mashtruesve e të paditurve të hynë në institucionin më të lartë të vendit, ndërsa Kuvendit të Kosovës dhe kuvendeve komunale do t’ju kthehet besimi që duhet ta kenë.
