Shkruan: Rexhë Hasani, bletërritës
Pa
bletët, natyra do të ishte shumë më e varfër
Bleta është një nga krijesat më të
vogla, por njëkohësisht ndër më të rëndësishmet të natyrës. Ajo nuk na dhuron
vetëm mjaltin, dyllin dhe produkte të tjera të çmuara. Roli i saj më i madh
është polenizimi – procesi përmes të cilit shumë bimë mund të japin
fruta dhe fara.
Mirëpo, në vitet e fundit, në shumë
vende të botës edhe te ne në Kosovë, është vërejtur shqetësimi për pakësimin e
bletëve dhe dobësimin e kolonive. Ky fenomen duhet të jetë një alarm për
njeriun, sepse gjendja e bletëve është e lidhur ngushtë me gjendjen e
mjedisit ku jetojmë.
Me humbjet e bleteëve, shkencëtarët
nuk e lidhin këtë dukuri me një shkak të vetëm. Në shumicën e rasteve bëhet
fjalë për një kombinim faktorësh.
Pesticidet janë ndër shqetësimet më të mëdha.
Kur insekticidet përdoren në mënyrë të pakontrolluar, sidomos gjatë periudhës
së lulëzimit, bletët mund të ekspozohen ndaj substancave që dëmtojnë shëndetin
dhe orientimin e tyre. Një bletë që nuk arrin të kthehet në kosheren e saj
është një humbje për të gjithë koloninë.
Një problem tjetër është pakësimi
i bimëve dhe luleve. Livadhet, kullotat, pemishtet dhe bimët e egra janë
burime të rëndësishme të nektarit dhe polenit. Kur këto hapësira zhduken ose
shndërrohen në sipërfaqe me vetëm një kulturë bujqësore, bletët kanë më pak
ushqim dhe më pak larmi ushqyese.
Për bletarët një nga problemet më
serioze është paraziti Varroa destructor. Ai vendoset mbi bletë dhe
ushqehet me përbërës të trupit të saj, duke dobësuar bletët dhe duke favorizuar
përhapjen e sëmundjeve virale.
Prandaj, kujdesi ndaj kolonive,
kontrolli i rregullt i koshereve dhe trajtimi i përshtatshëm kundër parazitëve
janë pjesë e domosdoshme e një bletarie të shëndetshme.
Edhe klima po ndryshon jetën e
bletëve. Temperaturat e larta, thatësirat, reshjet e çrregullta dhe ndryshimi i
periudhave të lulëzimit mund të krijojnë një mospërputhje ndërmjet kohës kur
bletët kanë nevojë për ushqim dhe kohës kur lulet janë të disponueshme.
Një pranverë shumë e hershme mund të
shkaktojë lulëzim të parakohshëm, ndërsa një valë e papritur e të ftohtit mund
të dëmtojë si bimët ashtu edhe kolonitë.
Edhe Kosova nuk është jashtë këtyre
ndryshimeve. Bletaria është një veprimtari e rëndësishme për shumë familje,
ndërsa flora e pasur e vendit ofron kushte të mira për prodhimin e mjaltit.
Megjithatë, përdorimi i
pesticideve, pakësimi i kullotave natyrore, thatësirat dhe ndryshimet klimatike
janë faktorë që meritojnë vëmendje më të madhe.
Bashkëpunimi ndërmjet bletarëve,
fermerëve dhe institucioneve është shumë i rëndësishëm. Fermerët duhet të
jenë të kujdesshëm me përdorimin e preparateve për mbrojtjen e bimëve, ndërsa
bletarët duhet të kujdesen vazhdimisht për shëndetin e kolonive.
Nuk është e nevojshme të jemi të
gjithë bletarë për t’i mbrojtur bletët.
Mund të mbjellim lule dhe bimë që u
sigurojnë ushqim gjatë periudhave të ndryshme të vitit. Mund të ruajmë livadhet
dhe bimësinë natyrore, të shmangim përdorimin e panevojshëm të pesticideve dhe
të krijojmë hapësira ku insektet polenizuese mund të ushqehen e të strehohen.
Një kopsht i vogël me lule mund të
duket i parëndësishëm për njeriun, por për një bletë mund të jetë një burim i
çmuar ushqimi.
Bleta na mëson një mësim të madh: natyra
funksionon si një tërësi. Humbja e një pjese të saj, sado e vogël të duket,
mund të ketë pasoja për pjesët e tjera.
Prandaj, mbrojtja e bletëve nuk
është vetëm mbrojtje e mjaltit apo e bletarisë. Është mbrojtje e bimëve, ushqimit,
biodiversitetit dhe, në fund të fundit, e vetë jetës sonë.
Sepse kur një bletë largohet nga
lulja për të mos u kthyer më në koshere, humbja nuk është vetëm e bletarit.
Është një sinjal se diçka në natyrën tonë nuk është më siç duhet.
