Shkruan: Dr. Flamur Hyseni
Bllokadat politike nuk zgjidhen duke e zhvendosur përgjegjësinë nga deputetët te Gjykata Kushtetuese. Përgjegjësia për konstituimin e Kuvendit u takon 120 deputetëve të Republikës së Kosovës, të cilët kanë mandat kushtetues të sigurojnë shumicën e nevojshme, të arrijnë kompromisin e domosdoshëm dhe të mundësojnë funksionimin e rregullt të institucioneve kushtetuese. Kur politikanët dështojnë ta ushtrojë këtë përgjegjësi, zgjidhja duhet të kërkohet gjithmonë brenda kufijve të Kushtetutës. Roli i Gjykatës Kushtetuese është ta mbrojë Kushtetutën dhe jo ta plotësojë ose ta zëvendësojë Kushtetutën.
Në rrethanat aktuale kushtetuese, nuk ekziston asnjë pengesë kushtetuese që ushtruesja e detyrës së Presidentes të vazhdojë ushtrimin e këtij funksioni deri në zgjedhjen e Kryetarit ose Kryetares së re të Kuvendit. Kushtetuta nuk përmban asnjë dispozitë që e ndërpret automatikisht ushtrimin e kësaj detyre në momentin e betimit të deputetëve. Përkundrazi, parimi i vazhdimësisë institucionale kërkon që institucioni i Presidentit të mos mbetet pa ushtrues të funksionit në asnjë moment. Përderisa Kuvendi nuk e ka zgjedhur ende Kryetarin ose Kryetaren e re, nuk është krijuar ende subjekti kushtetues që do të ushtronte përkohësisht funksionin e Presidentit. Për këtë arsye, vazhdimësia institucionale kërkon që ushtruesja e detyrës së Presidentes të vazhdojë ushtrimin e këtij funksioni deri në zgjedhjen e Kryetarit ose Kryetares së re të Kuvendit.
Në këtë kontekst, duhet pasur parasysh se Aktgjykimi KO124/25 i Gjykatës Kushtetuese, i datës 26 qershor 2025, nuk e ndryshoi nenin 66 të Kushtetutës. Me këtë aktgjykim, nenit 66 iu dha një kuptim i ri normativ, duke e shtrirë afatin kushtetues nga mbajtja e seancës konstituive edhe në përfundimin e konstituimit të Kuvendit. Ky përbën një interpretim krijues, i cili ngre pyetje serioze për kufijtë e kompetencës së Gjykatës Kushtetuese, sepse funksioni i krijimit të normave kushtetuese i takon pushtetit kushtetutëbërës dhe jo gjykatës.
Parimi i epërsisë së Kushtetutës është një nga shtyllat themelore të rendit kushtetues të Republikës së Kosovës. Kjo nënkupton se Kushtetuta mbetet burimi më i lartë juridik dhe se çdo akt juridik, përfshirë edhe aktgjykimet e Gjykatës Kushtetuese, duhet të jetë në përputhje me të dhe nuk mund ta zëvendësojë, plotësojë ose ndryshojë përmbajtjen e saj normative.
Nëse ekziston mospërputhje ndërmjet tekstit të qartë të Kushtetutës dhe një interpretimi gjyqësor që i shton Kushtetutës një element të ri normativ, epërsinë e ka Kushtetuta. Gjykata Kushtetuese nuk mund, përmes interpretimit, të ushtrojë funksionin e pushtetit kushtetutëbërës. Megjithatë, për sa kohë që Aktgjykimi KO124/25 mbetet në fuqi, interpretimi i dhënë në këtë aktgjykim përbën një standard të cilin institucionet nuk mund ta shpërfillin lehtësisht, edhe pse një interpretim i tillë nuk e ndryshon tekstin e Kushtetutës.
Për këtë arsye, debati juridik duhet të mbetet i mbështetur në tekstin e Kushtetutës dhe në parimin e epërsisë së Kushtetutës. Në një shtet kushtetues, zgjidhja e krizave politike nuk mund të arrihet duke krijuar norma të reja përmes interpretimit gjyqësor, por duke respektuar rendin kushtetues dhe duke ushtruar përgjegjësitë që Kushtetuta ua ngarkon institucioneve të zgjedhura.
