Shkruan: Izmi Zeka
Parku i qytetit të Gjilanit nuk ishte thjesht një hapësirë e gjelbër mes ndërtesave. Ai ishte vetë kujtesa e qytetit. Ishte një histori e gjallë, e rrënjosur në tokë përmes drunjve pothuajse njëqindvjeçarë, që sot po bien një nga një, sikur të ishin faqe të një libri që po shqyhen para syve tanë.
Në atë park nuk rriteshin vetëm drunj, rriteshin breza. Aty kaluan një pjesë të jetës baballarët dhe gjyshërit tanë. Aty u ndërtua një mënyrë jetese që sot mezi e gjejmë. Ishte vendi ku qytetaria nuk predikohej, por përjetohej natyrshëm. Ku respekti, biseda, shëtitja dhe bashkëjetesa merrnin kuptim.
Në shtigjet e tij të qeta, në ato rrugica të thjeshta që dukeshin të zakonshme, u krijuan historitë më të bukura njerëzore. Aty të rinjtë njiheshin për herë të parë. Aty lindnin dashuri që zgjasnin një jetë. Aty bëheshin debatet më të sinqerta për jetën, për shoqërinë, për të ardhmen. Aty qeshjet ishin të vërteta dhe heshtja kishte kuptim.
Edhe në kohët kur Gjilani nuk kishte këtë zhvillim të sotëm, kur nuk kishte bulevarde të gjera e ndërtime moderne, parku ishte zemra e qytetit. Ishte vendi ku të gjithë ishin të barabartë. Nuk kishte rëndësi kush ishe, aty ishe thjesht qytetar i Gjilanit.
Sot, në emër të një projekti të ri, në emër të një modernizimi që shpesh vjen pa kujtesë, ky park po crrënjoset. Po hiqen drunj që kanë parë më shumë histori se sa shumë prej nesh mund të tregojmë. Po zhduket një hapësirë që nuk mund të zëvendësohet me asfalt, me beton apo me ndonjë projekt të bukur në letër.
Sepse një park nuk është vetëm gjelbërim. Ai është kohë. Është kujtim. Është identitet. Dhe identiteti nuk ndërtohet brenda një mandati, as nuk zëvendësohet me një projekt urban.
Ata drunj, që për dekada i rezistuan stinëve, erërave dhe kohës, sot po bien nga dora e njeriut. Dhe me ta bie edhe një pjesë e shpirtit të këtij qyteti. Sepse çdo trung që rrëzohet, rrëzon me vete edhe një histori të pathënë, një kujtim të harruar, një moment që nuk do të kthehet më.
Çfarë do të mbetet pas kësaj? Një bulevard? Një hapësirë më e rregulluar? Ndoshta. Por a do të ketë aty hijen e kujtimeve? A do të ketë atë ndjenjën e përkatësisë që e kishte parku? A do të mund të krijohen të njëjtat histori, të njëjtat lidhje njerëzore, të njëjtat emocione?
Qytetet nuk jetojnë vetëm nga ndërtimet e reja. Ato jetojnë nga kujtesa që ruajnë. Nga ajo që nuk e prekin, sepse e dinë se aty fshihet shpirti i tyre.
Parku i Gjilanit ishte më shumë se një park. Ishte simbol i qytetarisë. Ishte një mënyrë jetese që sot po zbehet. Ishte një dëshmi se si një qytet mund të jetë i gjallë jo vetëm nga zhvillimi, por nga lidhja e njerëzve me hapësirat e tyre.
Sot, kur po rrënohet, nuk po humbim vetëm një hapësirë të gjelbër. Po humbim një pjesë të vetvetes.
Dhe ndoshta, pas shumë vitesh, kur gjithçka të jetë ndërtuar e sistemuar, dikush do të ndalet dhe do të pyesë: ku ishte dikur ai park për të cilin flasin të vjetrit me mall?
Dhe përgjigjja do të jetë e thjeshtë, por e dhimbshme: ishte aty ku sot nuk ka më kujtime.
